witaminy
- związki org. o różnorodnej budowie chemicznej, egzogenne dla części gatunków organizmów żywych, biokatalizatory ogólnych lub swoistych reakcji biochemicznych. Nazwą witaminy określano początkowo związki, które w małych ilościach muszą być pobierane z pokarmem przez niezdolne do ich syntezy zwierzęta i człowieka, do utrzymania prawidłowego przebiegu procesów życiowych; niektóre z nich okazały się egzogennymi czynnikami wzrostowymi dla różnych drobnoustrojów, a dwie niezbędnymi biokatalizatorami, dostarczanymi przez bakterie glebowe roślinom wyższym (witaminy B12) i niższym ( witaminy B1).
Nazwy witaminy użył po raz pierwszy pol. biochemik K. Funk (1912), oznaczając nią wyodrębnioną z łusek ryżowych substancję (witamina B1) zapobiegającą chorobie beri-beri. W 1880 N.I. Łunin wykazał niedostateczność diety zawierającej tylko podstawowe składniki pożywienia (cukry, białka, tłuszcze), a 1897 hol. lekarz Ch. Eijkman związał żywienie polerowanym ryżem z chorobą beri-beri, co się uważa za początek nauki o witaminach (witaminologii). Produkcja witamin jest jedną z ważnych gałęzi przemysłu farm. (produkcja witamin jako leków) oraz spoż. i paszowego (witaminizacja produktów spoż. i pasz).
do góry